Kultura irlandzka ma w sobie wyraźnie wpływy tradycji Celtów. Podobnie język irlandzki ma swoje źródło w języku celtyckim. Wywodzi się z pisma ogamicznego, a jego staroirlandzka forma funkcjonowała od około VII wieku do X wieku, głównie jako język poezji i epiki. Do wieku XIII używano formy średnioirlandzkiej, która składała się z kilku dialektów języka mówionego. Do wieku XVII używano pewnej odmiany literackiej języka irlandzkiego, która zaczęła zanikać wraz z pisaną w tej formie literaturą z powodu utraty suwerenności na rzecz Anglii. Od tego czasu język irlandzki stopniowo ubożał i tracił swą dawną pozycję na rzecz języka angielskiego. Stanowił jedynie język ubogich warstw społecznych.

Dopiero na przełomie wieku XIX i XX wzrosło zainteresowanie rodzimym językiem irlandzkim. Powstała nawet specjalna instytucja, Liga Gaelicka, która zajmowała się propagowaniem języka. W 1922 roku, od momentu ogłoszenia przez Irlandię niepodległości, rozpoczęto intensywne działania na rzecz obrony rodzimego języka.

Współczesny język irlandzki dzieli się na trzy podstawowe dialekty: munsterski, Connacht i ulsterski. Od lat 50. XX wieku funkcjonuje również standardowa forma literacka języka irlandzkiego, która oparta jest głównie na dialekcie Connacht.

Współcześnie język irlandzki jest – obok angielskiego – językiem urzędowym w Irlandii. Kilka lat temu przyjęto ustawę, w której ustalono, że obiekty geograficzne Irlandii muszą mieć również irlandzką nazwę – zarówno w oficjalnych dokumentach, jak i na mapach czy znakach drogowych. Język rodzimy jest obowiązkowym przedmiotem nauczanym w szkołach, jego znajomość jest wymagana do tego, aby dostać się na studia. Język irlandzki muszą znać wszyscy urzędnicy służby cywilnej oraz pracownicy administracji. Istnieją wydawane w języku irlandzkim książki i czasopisma. Nadawane są specjalne programy telewizyjne, istnieją również stacje radiowe, w których wszystkie audycje prowadzone są w ojczystym języku Irlandczyków.

Obecnie podstawową znajomość języka irlandzkiego deklaruje 1,6 miliona mieszkańców Irlandii.